Miasto leży w obrębie Wyżyny Katowickiej i Pagórów Jaworznickich, położone jest w południowej części Wyżyny Śląskiej.

Mysłowice graniczą od zachodu z Katowicami, od północy z Sosnowcem, od wschodu z Jaworznem, a od południa z Imielinem oraz Lędzinami.

Najważniejsze daty:

  • 1301 – pojawia się przekaz o istnieniu w Mysłowicach rynku
  • 1360 – pojawia się zapis historyczny o mieście Mysłowicach (przyjęte jako data nadania praw miejskich).
  • 1370 – w Dziećkowicach powstaje drewniany kościółek z przyległym cmentarzem
  • 1497 – Mysłowice, wraz ze Śląskiem znalazły się pod władzą króla Węgier Macieja Korwina, by po jedenastu latach ponownie powrócić pod panowanie czeskie; Mysłowice należą już wtedy do ziemi pszczyńskiej
  • 1517 – książę Kazimierz Cieszyński sprzedał ziemię pszczyńską, której był właścicielem, łącznie z Mysłowicami, Aleksemu Turzonowi
  • 1587 – miasto spustoszył pożar a w 1615 roku – epidemia dżumy
  • 1600-1606 – budowa szpitala (był to jeden z pierwszych szpitali na Śląsku)
  • 1637 – właścicielami Mysłowic zostaje rodzina Mieroszewskich
  • 1683 – przez Mysłowice przejeżdżał król Jan III Sobieski, ciągnący z wojskami na odsiecz Wiedniowi, prawie półtora wieku później w mieście stacjonował ze swoimi wojskami cesarz Napoleon, gdy wycofywał się spod Moskwy
  • 1745 – na drodze do mostu powstaje kapliczka, której fundatorem jest małżeństwo Jarlików. W wyniku II wojny śląskiej (1742-1745) Mysłowice przechodzą pod panowanie króla Prus; rzeka Czarna Przemsza staje się granicą między Prusami a Rzeczpospolitą
  • 1762 – następuje włączenie Mysłowic do administracji powiatu pszczyńskiego
  • 1788 – powstała pierwsza kopalnia węgla kamiennego
  • 1851 – gościł w Mysłowicach francuski pisarz Aleksander Dumas – syn, a w 12 lat później Józef Ignacy Kraszewski
  • 1861 – ponownie nadane praw miejskich utraconych na przestrzeni XVIII i XIX wieku
  • 1865 – została założona kopalnia „Mysłowice” (z połączenia kopalni Danzig i Neu Danzig)
  • 1836 – szosa połączyła Mysłowice z Tarnowskimi Górami
  • 1845 – 31 października oddano do użytku trasę kolejową Opole – Gliwice – Zabrze – Mysłowice. Miała ogromne znaczenie w rozwoju regionu. Do czasu zbudowania kolei transport węgla skazany był na Kłodnicę i Odrę. Już w 1846 roku produkcja wzrosła do około miliona cetnarów
  • 1846 – w październiku Król Prus Fryderyk Wilhelm IV odbył inspekcyjną podróż pociągiem z Gliwic przez Zabrze do Mysłowic
  • 1846 – miasto uzyskało połączenie kolejowe z Wrocławiem, w 1847 roku z Krakowem, w 1857 roku Nowym Bieruniem, a w 1863 roku z Oświęcimiem
  • 1848 – powstała szkoła dla dzieci wyznania ewangelickiego z niemieckim językiem wykładowym, w 1860 roku szkoła żydowska
  • 1873/1874 – otwarto Prywatny Wyższy Zakład Naukowy, który w 1904 roku stał się pełnym gimnazjum
  • 1875-1877 – wybudowano kościół Apostołów Piotra i Pawła
  • 1888-1891 – wybudowano kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa
  • 1907 – wzniesiono na wzgórzu dwudziestometrową wieżę widokową z granitu i nazwano Bismarckturm „Wieża Bismarcka”.
  • 1916 – Magistrat Mysłowic wyemitował własne pieniądze, gwarantując ich pokrycie w markach państwowych
  • 1919 – 15 sierpnia na placu kopalni „Mysłowice” niemiecki Grenzschutz strzela do górników. Ginie 7 górników, 2 kobiety i 13-letnie dziecko.
  • 1919 – ciężkie walki w trakcie I powstania śląskiego. 56 domów w mieście jest uszkodzonych.
  • 20 marca 1921 – w plebiscycie górnośląskim 56% głosujących w mieście opowiada się za Niemcami, 44% za Polską; mimo to, decyzją mocarstw ententy Mysłowice zostają przyłączone do Polski
  • 1921 – uruchomiono Miejskie Liceum Żeńskie
  • 1922-1930 – miasto stało się siedzibą oddziału Misji Francuskiej Centralnego Komitetu Kopalni, która werbowała polskich robotników na wyjazd do Francji
  • 1940 – powstanie w Mysłowicach niemieckiego obozu koncentracyjnego
  • 28 stycznia 1945 – zdobycie miasta przez oddziały Armii Czerwonej i Ludowego Wojska Polskiego
  • 1948 – powstała Miejska Biblioteka Publiczna z czytelnią przy ulicy Krakowskiej
  • 1949 – powstaje pierwszy punkt biblioteczny przekształcony następnie w filię Miejskiej Biblioteki Publicznej w Brzęczkowicach
  • 1951 – od 1 kwietnia roku Mysłowice stały się siedzibą powiatu
  • 1960 – trwają uroczyste obchody 600 lecia Mysłowic; przywrócono herb miasta
  • 1972 – do Mysłowic przyjeżdża przywódca Kuby Fidel Castro
  • 1975 – dołączono nowe dzielnice w granice miasta (Wesoła, Kosztowy, Krasowy, Imielin, Brzęczkowice, Chełm Śląski, Kopciowice)
  • 1976 – otwarto drugi (czasowo trzeci) pod względem wysokości Maszt radiowy w Kosztowach. Mieści się on naprawdę jednak na granicy dzielnic Wesoła i Krasowy
  • 1994 – 30 grudnia od Mysłowic odłączono Imielin, Chełm Śląski, Kopciowice[8]

Mysłowice połączone są siecią dróg, linii autobusowych, tramwajowych i kolejowych z największymi miastami Aglomeracji Górnośląskiej. Autostrada A4 i droga ekspresowa S1 biegnące przez Mysłowice, ułatwiają i skracają czas przejazdu do Warszawy, Wrocławia, Krakowa, Bielska-Białej, Cieszyna i wielu innych miast Polski. Również położenie w linii kolejowej Katowice-Kraków-Oświęcim i bliskość Katowic, z których kursują pociągi do każdego województwa i do głównych miast Europy, sytuuje Mysłowice w dogodnym punkcie komunikacyjnym kraju.

Zabytki

Do dziś zachowało się w Mysłowicach kilka budynków świadczących o średniowiecznym pochodzeniu miasta. Najstarszym i najprawdopodobniej jedynym, przez kilka wieków, budynkiem murowanym jest stojący do dziś w pobliżu rynku kościół farny pod wezwaniem Narodzenia Najświętszej Marii Panny Wzniesiony w okresie lokacji miasta około XIV wieku ulegał (jak większość polskich budowli sakralnych) licznym przebudowom. Za jego średniowiecznym rodowodem przemawiają ostrołukowe otwory w przyziemiu, a także strzeliste otwory okienne w południowej ścianie nawy. W latach 1740-1742 poddano kościół gruntownej przebudowie. Wnętrze otrzymało nowy podział architektoniczny ścian oraz wystrój w stylu barokowym. Zasadnicze zmiany w wyglądzie kościoła zwanego przez Mysłowiczan Mariackim zaszły dopiero po przebudowie w 1901 roku, która związała jego architekturę z barokowym wystrojem wnętrza.

Drugim w kolejności budynkiem murowanym jest barokowo-klasycystyczny kościół filialny pod wezwaniem Św. Krzyża. Ten właśnie kościół jest, według tradycji, najstarszym obiektem kultu w mieście. Pierwotnie był drewniany. Został odbudowany przy użyciu kamienia, po roku 1807, kiedy uległ spaleniu podczas wojen napoleońskich. Kościółek Św. Krzyża zbudowany jest na planie ośmioboku, nakryty kopułą o kształcie dzwonu. Posiada prostą i raczej surową bryłę architektoniczną.

Trudna do określenia jest data powstania w Mysłowicach świeckich budowli murowanych. Pierwsze wzmianki o takich budynkach pochodzą z połowy XIX wieku i sytuują je w okolicach rynku. Odzyskanie w 1861 roku utraconego statutu miejskiego było impulsem do wzniesienia pierwszych budynków użyteczności publicznej. Z tego okresu pochodzi mysłowicki ratusz. Wybudowany w 1867 roku, pozostawał on przez kilka lat najbardziej okazałą budowlą w mieście. Przypomina architekturę pałacową z dekoracyjną wieżą i bogato zdobionymi wzorami okiennymi.

Wiele budynków budowanych pod koniec XIX wieku miało modny charakter neorenesansu włoskiego. W tym stylu utrzymane jest kilka willi wybudowanych przez osiadłych w mieście bogatych przedsiębiorców. Na szczególną uwagę zasługuje willa przy ulicy Powstańców 13 z charakterystyczną dla tego typu budynków jednokondygnacyjną i mocno rozczłonowaną bryłą. W neorenesansowym stylu budowane były też domy czynszowe np. kamienica przy ulicy Grunwaldzkiej 22 z 1892 roku oraz dom w typie pałacowym przy ulicy Powstańców 3. W XIX wieku wybudowano także przy ul. Oświęcimskiej wieżę ciśnień oraz budynki kolejowe.

W latach osiemdziesiątych XIX wieku pojawiły się budynki w duchu renesansu północnego budowane przy użyciu czerwonej cegły i kamienia, który służył do wykonywania elementów zdobniczych. Tu na wspomnienie zasługuje szczególnie gmach poczty z charakterystycznymi łukami obciążającymi nad oknami i zwartej sylwecie.

Obok neorenesansu i neoklasycyzmu powstają budowle o cechach gotyku, baroku, a także budowle eklektyczne. Najwcześniejszą budowlą o czystych neogotyckich cechach jest kaplica na starym cmentarzu przy ulicy Mikołowskiej. W stylu neogotyckim zbudowano też kościół farny pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa. Zastosowane zostały ty typowe elementy zdobnicze: żebrowo-krzyżowe sklepienie, skarpy opasujące całą budowlę, ostrokołowe okna. Kościół ten należy do najbardziej udanych na Górnym Śląsku budowli neogotyckich. Również kościół ewangelicki Apostołów Piotra i Pawła na starym mieście, wybudowany w latach 1875-1877, zbudowany został w stylu neogotyckim, jest to jeden z najpiękniejszych kościołów ewangelickich w Polsce.

W neobarokowym stylu wybudowano liczne kamienice przy ulicy Bytomskiej i ulicy Krakowskiej, stosując barokowe detale architektoniczne: maszkarony, ornamenty muszkelowe, spiralne kolumny itp.

Styl eklektyczny najpełniej ujęto w budynku Sądu Powiatowego z 1904 roku. Jego bryła odpowiadająca renesansowym kanonom nawiązuje równocześnie do baroku (szczyt i ozdobny portal) i gotyku (obramowanie otworów okiennych).

Bardzo skromnie reprezentowana jest w architekturze Mysłowic stylistyka secesji. Być może przeszkodził temu wybuch I wojny światowej. Jedynymi przykładami tego stylu są: kamienica w Rynku nr 20 i zespół budynków Szpitala Miejskiego nr 1.